Nafaka Nedir? Nafaka Türleri ve Genel Esaslar

Aile Hukuku · Son güncelleme: 15 Ekim 2026 · Özgür Hukuk Bürosu

Nafaka Nedir ve Hangi Durumlarda Gündeme Gelir?

Nafaka, aile hukukunda eşler, çocuklar ve bazı hâllerde yakın hısımlar arasında geçimin sağlanmasına yönelik bir bakım borcudur. Kanunda nafaka tek bir kavram olarak değil, dayanağı ve amacı farklı birkaç tür olarak düzenlenmiştir.

Hangi nafakanın gündeme geleceği; evliliğin devam edip etmediğine, boşanma davasının açılıp açılmadığına, çocukların velayetinin kimde olduğuna ve tarafların ekonomik durumuna göre değişir.

Tedbir Nafakası

Boşanma veya ayrılık davası açıldığında hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan geçici önlemleri kendiliğinden alır. Bu önlemler arasında eşlerin barınmasına, geçimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin düzenlemeler yer alır (TMK m. 169). Dava süresince ödenen ve bu geçici önlemlere dayanan nafakaya genel olarak tedbir nafakası denir.

Tedbir nafakası, dava sonuçlanıncaya kadar geçerli olan geçici bir düzenlemedir; dava sonunda verilen kararla birlikte yoksulluk veya iştirak nafakası gibi kalıcı düzenlemeler gündeme gelebilir.

Yoksulluk Nafakası

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında nafaka isteyebilir; nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz (TMK m. 175).

Yoksulluk nafakası ile maddî ve manevî tazminat ayrı kurumlardır. Tazminat, boşanmaya sebep olan olaylar ve kusur durumu üzerinden değerlendirilir (TMK m. 174); nafaka ise tarafın yoksulluğa düşmesi ve diğer tarafın malî gücü ile ilgilidir.

İştirak Nafakası

Boşanma sonrasında velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır; bu katılmaya genel olarak iştirak nafakası denir (TMK m. 182). Ana ve babanın bakım borcu, çocuğun ergin olmasına kadar devam eder. Çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi sürüyorsa, durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde eğitim sona erinceye kadar bakım borcu devam edebilir (TMK m. 328).

Yardım Nafakası

Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür; kardeşlerin nafaka yükümlülükleri refah içinde bulunmalarına bağlıdır (TMK m. 364). Bu tür nafaka genel olarak yardım nafakası olarak anılır.

Nafakanın Ödenme Biçimi, Artırılması, Azaltılması ve Kaldırılması

Maddî tazminat ve yoksulluk nafakasının toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir; manevî tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilemez (TMK m. 176).

İrat biçiminde ödenen nafaka, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar. Alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde ise mahkeme kararıyla kaldırılır. Tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılmasına veya azaltılmasına da karar verilebilir (TMK m. 176).

Nafaka Ödenmezse Ne Olur?

Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir; hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra karar yerine getirilirse borçlu tahliye edilir (İİK m. 344). Nafaka alacağı ayrıca icra yoluyla da takip edilebilir. Hangi yolun izleneceği somut dosyaya göre belirlenir.

Sık Sorulan Sorular

Önemli not: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya avukatlık hizmeti teklifi değildir. Mevzuat ve uygulama zaman içinde değişebilir. Somut olayınız için bir avukattan bireysel görüş alınması gerekir.