Ticari Davalarda Dava Şartı Arabuluculuk

Belirli ticari davalarda mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurmak kanunen zorunludur. Bu yazıda Türk Ticaret Kanunu'ndaki düzenleme ve arabuluculuk sürecinin genel hatları özetlenmektedir.

Ticaret Hukuku · Son güncelleme: 15 Ekim 2026 · Özgür Hukuk Bürosu

Dava Şartı Arabuluculuk Nedir?

Dava şartı, bir davanın esasının incelenebilmesi için önceden yerine getirilmesi gereken koşuldur. Ticari davalarda arabulucuya başvurulmuş olması da bazı dava türleri bakımından dava şartı olarak düzenlenmiştir. Bu koşul yerine getirilmeden dava açılırsa mahkeme davayı esasa girmeden usulden reddedebilir.

Hangi Ticari Davalar Kapsamdadır?

Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK m. 5/A).

Her ticari uyuşmazlığın bu kapsama girip girmediği, talebin niteliğine göre değerlendirilmelidir. Örneğin konusu para olmayan bir talep veya farklı türde bir dava bu düzenlemenin dışında kalabilir.

Arabuluculuk Süreci Nasıl İşler?

Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde arabulucu tarafından en fazla iki hafta uzatılabilir (TTK m. 5/A).

Taraflar arabuluculuk sürecinde eşit haklara sahiptir ve süreç gizlilik esasına dayanır; aksi kararlaştırılmadıkça arabulucu, faaliyet çerçevesinde elde ettiği bilgi ve belgeleri gizli tutmakla yükümlüdür (6325 sayılı Kanun m. 3-4). Arabuluculuk süreci, dava açılmadan önce arabulucuya başvuru hâlinde tarafların ilk toplantıya davet edilmeleri ve sürecin devamına ilişkin tutanak düzenlenmesiyle başlar (6325 sayılı Kanun m. 16).

Anlaşma Sağlanırsa Ne Olur?

Taraflar arabuluculuk faaliyeti sonunda bir anlaşmaya varırlarsa, anlaşma belgesinin icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesini talep edebilirler. Dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuşsa bu talep arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden yapılır. Şerhi içeren anlaşma, ilam niteliğinde belge sayılır (6325 sayılı Kanun m. 18).

Anlaşma Sağlanamazsa Ne Olur?

Anlaşmaya varılamadığında arabulucu son tutanağı düzenler. Davacı, bu son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Eklenmezse mahkeme, bir haftalık kesin süre verir; süre içinde sunulmazsa dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın usulden reddedilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığı anlaşılırsa da dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilir (6325 sayılı Kanun m. 18/A).

Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar

Arabulucuya başvuru yapılmadan dava açılması, özellikle süreye tabi taleplerde hak kaybı riski doğurabilir. Hangi uyuşmazlığın kapsama girdiğinin, başvurunun kime ve hangi talep için yapılacağının önceden belirlenmesi ve sürece ilişkin tutanakların saklanması önerilir. Arabuluculuk ücretleri ve gider payı, her yıl yayımlanan resmî tarifeye göre belirlendiğinden güncel tarifeye bakılmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Arabulucuya Başvurmadan Ticari Dava Açılabilir Mi?

Kapsama giren para alacağı, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında açılamaz; açılırsa dava usulden reddedilir. Kapsam dışı davalar için ayrıca değerlendirme gerekir.

Arabuluculuk Anlaşması Mahkeme Kararı Yerine Geçer Mi?

İcra edilebilirlik şerhi verilmiş anlaşma belgesi kanunda ilam niteliğinde belge sayılır; şerhin nasıl alınacağı ilgili kanunda düzenlenmiştir.

Arabuluculuk Süreci Ne Kadar Sürer?

Kanunda ticari davalar için altı hafta, zorunlu hâllerde iki hafta uzatma öngörülmüştür; fiilî süre dosyaya göre değişebilir.

Önemli not: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya avukatlık hizmeti teklifi değildir. Mevzuat ve uygulama zaman içinde değişebilir. Somut olayınız için bir avukattan bireysel görüş alınması gerekir.