İş Kazası Geçiren İşçinin Hakları ve Bildirim Süreleri

İş Hukuku · Son güncelleme: 15 Ekim 2026 · Özgür Hukuk Bürosu

İş Kazası Nedir?

İş kazası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda tanımlanmıştır; kanuna göre kazanın iş kazası sayılabilmesi, sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, yürütülen iş nedeniyle veya kanunda sayılan diğer hâllerde meydana gelmesi ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence ya da ruhça engelli hâle getirmesi gibi ölçütlere bağlıdır (5510 sayılı Kanun m. 13). Meslek hastalığı ise ayrı bir maddede düzenlenmiştir (5510 sayılı Kanun m. 14).

Olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı somut olayın şartlarına göre değerlendirilir; kazanın nerede, ne zaman ve hangi iş sırasında meydana geldiği bu değerlendirmede önem taşır.

Kazanın Bildirilmesi

İş kazasını öğrenen işveren, kazayı en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirmekle yükümlüdür; ayrıca kolluk kuvvetlerine de derhâl haber verilmesi gerekir (5510 sayılı Kanun m. 13).

Bildirimin zamanında yapılmaması işveren bakımından idari yaptırımlara yol açabilir. Kazazedenin sağlık kuruluşuna başvurusu, tutanaklar ve tanık beyanları, sonradan yapılacak değerlendirmede delil niteliği taşıdığından saklanmalıdır.

Sosyal Sigortadan Sağlanan Haklar

Kanuna göre iş kazası ve meslek hastalığı hâlinde sigortalıya veya hak sahiplerine; sağlık yardımları ile birlikte geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, ölüm geliri, evlenme ödeneği ve cenaze ödeneği gibi yardımlar sağlanabilir (5510 sayılı Kanun m. 16).

Hangi yardımın, hangi tutarda ve hangi şartlarla bağlanacağı kanundaki şartlara ve Kurum işlemlerine bağlıdır. Kurum işlemine karşı itiraz ve dava yolları ayrıca bulunmaktadır.

İşverenin Sorumluluğu ve Tazminat

İşveren, işçinin kişiliğini korumak ve işyerinde iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almakla yükümlüdür (TBK m. 417). Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi sonucu zarar doğarsa, haksız fiil ve sözleşme sorumluluğu hükümleri gündeme gelebilir (TBK m. 49).

Bedensel zararlar özellikle tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplardır (TBK m. 54). Hâkim, bedensel bütünlüğün zedelenmesi hâlinde olayın özelliklerini göz önünde tutarak manevi tazminata da hükmedebilir; ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde zarar görenin yakınlarına da manevi tazminat ödenmesine karar verilebilir (TBK m. 56).

Sosyal sigortanın karşıladığı zarar ile tazminat hesabı arasındaki ilişki, tazminatın kapsamı ve kusur oranı yargılama sırasında bilirkişi incelemesiyle belirlenir.

Zamanaşımı

Haksız fiilden doğan tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar; tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü bir fiilden doğmuşsa bu daha uzun süre uygulanır (TBK m. 72).

Zamanaşımının hangi tarihte başladığı olayın niteliğine ve zararın öğrenildiği tarihe göre değişebilir; bu nedenle süreler konusunda somut olay üzerinden değerlendirme yapılması önemlidir.

Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar

İş kazasından sonra kaza tespit tutanağı, sağlık raporları, SGK yazışmaları ve varsa iş sağlığı ve güvenliği kayıtları bir arada saklanmalıdır. İşçilik alacakları gibi diğer talepler ayrı süre ve usullere tabi olabileceğinden dosya bir bütün olarak değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Önemli not: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya avukatlık hizmeti teklifi değildir. Mevzuat ve uygulama zaman içinde değişebilir. Somut olayınız için bir avukattan bireysel görüş alınması gerekir.